Overslaan en naar de inhoud gaan

Onderzoek: Doorontwikkeling Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning

Aanleiding

De vraag naar huishoudelijke ondersteuning neemt toe, terwijl de beschikbare capaciteit onder druk staat. In de praktijk zien we dat er steeds vaker gekozen wordt om huishoudelijke hulp eens in te twee weken in te zetten, maar dat de onderbouwing daarvoor ontbreekt. Er is behoefte aan een actueel en goed onderbouwd Normenkader.

Daarom onderzoeken wij, samen met een aantal experts, zorgaanbieders en gemeenten, in welke situaties wekelijkse inzet nodig is, en wanneer tweewekelijkse inzet mogelijk is.

Een actueel en goed onderbouwd normenkader is van belang om zorgvuldige keuzes te kunnen maken in de indicatiestelling. Het helpt om transparant en consistent te handelen, met oog voor rechtszekerheid van inwoners en een uitvoerbare praktijk. Het vernieuwde Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2026 beoogt gemeenten en aanbieders te ondersteunen bij het maken van deze afwegingen.

FAQ:

Waarom voeren we dit onderzoek uit?
Met dit onderzoek verzamelen we gegevens om beter te onderbouwen wanneer wekelijkse inzet nodig is en wanneer tweewekelijkse inzet mogelijk is.

Hoe kan ik meedoen met dit onderzoek?
Hoe meer gemeenten en aanbieder mee doen met het onderzoek, hoe meer clientsituaties we in beeld kunnen brengen. Meer informatie over het onderzoek en deelname is hier te vinden.

Waarom moet ik een vragenlijst invullen?
Deze gegevens gebruiken we om het concept normenkader te toetsen, te verbeteren en beter aan te laten sluiten op de dagelijkse praktijk.
Hoe meer vragenlijsten worden ingevuld, hoe betrouwbaarder de uitkomsten van het onderzoek zijn.

Hoeveel tijd kost het invullen?
Het invullen kost circa 5-10 minuten per cliënt, afhankelijk van de complexiteit van de casuïstiek.

Hoe gebruik ik de vragenlijst?
Je vult per cliënt de vragenlijst in. Bovenaan het tabblad ‘vragenlijst’ vul je de algemene gegevens over de cliënt in. Vervolgens werk je de vragenlijst naar onderen af.

Kan ik nu ook een indicatie stellen met dit normenkader?
Nee. De vragenlijst is niet bedoeld om indicaties te stellen.
De uitkomsten zijn onderdeel van het onderzoek en kunnen afwijken van het huidige normenkader. Het nieuwe normenkader wordt later vastgesteld.

Wat gebeurt er met de ingevulde gegevens?
De gegevens worden anoniem verwerkt en gebruikt voor analyses om een nieuw normenkader te ontwikkelen. Bij de algemene gegevens over de cliënt vragen we geen naam, bsn of andere persoonsgegevens. We vragen alleen een nummer ter identificatie van de cliënt voor het geval wij vragen hebben over specifieke ingevoerde gegevens (bijvoorbeeld bij onduidelijkheden).

Inhoudelijk

Welke cliënten moet ik selecteren?

Vul de vragenlijst per cliënt in. Maak daarbij (indien mogelijk) een selectie van cliënten die een goede afspiegeling vormen van de totale groep cliënten (dit kan per gemeente, zorgaanbieder of uit de eigen cliënten). Houd hierbij rekening met de verhouding en spreiding in frequentie (1x per week versus 1x per twee weken) en in aantal minuten (laag versus hoog). Zodat de selectie goed overeenkomt met hoe de verdeling in de praktijk is. Het maakt hierbij niet uit of het bestaande cliënten of nieuwe cliënten zijn, zolang er al een indicatie is gesteld op de gangbare manier.

Voorbeeld: Er zijn binnen een gemeente 1.000 cliënten in de verhouding 400 (1x 2 weken) en 600 (1x per week). Dat betekent dat 40% van de cliënten 1x per 2 weken krijgt. Voor 50 cliënten moet de vragenlijst ingevuld worden, dan neem je 40% van 50 cliënten, dit zijn er 20, die nu tweewekelijks HO krijgen. Voor de overige 30 cliënten neem je cliënten die 1x per week ontvangen. Hetzelfde pas je toe voor de verhouding in minuten bij beide groepen.

Wat betekenen: enige extra inzet, en veel extra inzet?

  • Enige extra inzet: er is meer tijd nodig door beperkingen, maar dit kan binnen één bezoek (+30 minuten). Denk aan allergieën, COPD, astma (het huis moet beter stofvrij blijven)
  • Veel extra inzet: er is veel extra ondersteuning nodig, waarvoor een extra bezoek nodig kan zijn (+60 minuten). Denk aan incontinentie, overmatig zweten, specifieke medicijnen met lichamelijke reacties (het huis vervuilt sneller)

Wat is ‘eigen kracht’?
Eigen kracht betekent wat de cliënt zelf nog kan doen in het huishouden.
Cliënt kan stof afnemen op middenniveau (heuphoogte) en algemeen opruimen: min 15 minuten.
Cliënt kan duidelijk meer dan dat (bijvoorbeeld ook stof afnemen op hoge en lage plekken, het sanitair, stofzuigen): min 30 minuten.

Wanneer neem ik ondersteuning vanuit het netwerk mee?
Als familie, mantelzorgers of anderen helpen in het huishouden, neem je dit mee:

  • Bij wekelijkse inzet kan dit leiden tot minder minuten
  • Bij tweewekelijkse inzet kan dit juist nodig zijn om de tussenweek te overbruggen

Waarom is een overbelaste partner niet meegenomen de overige resultaatgebieden?
Als er een partner aanwezig is, maar hij/zij niet kan bijdragen door overbelasting, dan reken je voor de partner minder minuten aftrek bij de gebruikelijke hulp.

Mag je bij de boodschappen meer tijd in aftrek nemen als het alleen gaat om een boodschappenlijstje maken en de boodschappen inruimen?
Voor dit onderzoek niet. Geef aan dat er ondersteuning nodig is bij de boodschappen en geef aan wanneer eigen kracht aan de orde is. Vermeld onderaan de vragenlijst dat het aantal minuten te hoog is en waarom.

Waar is de 138 minuten per twee weken op gebaseerd?
We zijn teruggegaan naar de brondata van het tijdonderzoek voor het Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2025. Vervolgens hebben we een nieuwe berekening gemaakt waarbij alle frequenties zijn omgezet naar 1x per twee weken.

Hoe relevant is de vraag over eenzaamheid i.r.t. HO?
Deze vraag is opgenomen naar aanleiding van het gesprek met cliëntorganisaties. Het is geen factor in het onderzoek, maar we willen dit wel inventariseren.

Wat als het netwerk niet wil bijdragen?
Als het netwerk niet wil bijdragen, vul je bij ‘ondersteuning vanuit het netwerk’ ‘nee’ in. Hulp vanuit het netwerk is niet afdwingbaar.

Wat is gebruikelijke hulp?
Hulp die naar algemeen aanvaarde opvattingen in redelijkheid mag worden verwacht van de echtgenoot, ouders, inwonende kinderen of andere huisgenoten
Deze hulp is voorliggend op de Wmo. Dat betekent dat eerst wordt gekeken wat het huishouden zelf kan doen, voordat huishoudelijke ondersteuning wordt ingezet.

Hoeveel minuten moet ik invullen voor gebruikelijke hulp?
Je beoordeelt welke bijdrage de partner, ouders of inwonende kinderen kunnen leveren.

Kinderen kunnen, afhankelijk van hun leeftijd, een bijdrage leveren aan de huishoudelijke taken. Wat de gemeente verwacht van de gebruikelijk hulp, staat beschreven in de beleidsregels van de gemeente. Doorgaans zijn de volgende taken benoemd:

  • Kinderen tot 5 jaar leveren geen bijdrage aan de huishouding.
  • Kinderen van 5 tot 13 jaar worden naar hun eigen mogelijkheden betrokken bij lichte huishoudelijke werkzaamheden als opruimen, tafeldekken/afruimen, afwassen/afdrogen, boodschap doen, kleding in de wasmand gooien.
  • Kinderen vanaf 13 jaar kunnen, naast bovengenoemde taken hun eigen kamer op orde houden, waaronder rommel opruimen, stofzuigen, bed verschonen.
  • Van gezonde jongvolwassenen tussen 18 en 23 jaar wordt verwacht dat zij een eenpersoonshuishouden kunnen voeren; het meerdere kan als huishoudelijke ondersteuning worden ingezet.
  • Van een meerderjarige gezonde huisgenoot wordt verwacht dat deze de huishoudelijke taken overneemt wanneer de primaire verzorger uitvalt.

Hoe ga ik om met extra kamers?
Het normenkader gaat uit van een woonkamer, keuken, badkamer en één slaapkamer. Wanneer een huis meer kamers heeft dan dit, gelden de volgende normtijden:

  • Extra kamer in gebruik als slaapkamer: +18 minuten
  • Overige extra kamer (bijvoorbeeld hobbykamer): +5 minuten

Niet gebruikte ruimtes zoals een zolder of kamer tel je in principe niet mee, tenzij er een duidelijke reden is om extra tijd toe te kennen. Indien in de extra slaapkamers kinderen slapen, en zij zelf de kamer kunnen schoonhouden, dan reken je deze kamer niet mee. Een logeerkamer die incidenteel in gebruik is, reken je niet mee. Logees worden geacht de kamer schoon achter te laten.

Hoe zit het met de bijkeuken?
De bijkeuken reken je in principe niet als extra kamer, tenzij er redenen zijn om dit wel te doen.

Wat bedoelen jullie met basishygiëne?
Dit gaat om het op orde houden van de belangrijkste onderdelen van het huishouden, zoals:

  • toilet
  • aanrecht
  • wastafel

Deze moeten bij tweewekelijkse inzet tussen de schoonmaakmomenten bijgehouden kunnen worden om vervuiling te voorkomen.

Betekent het bijhouden van het toilet ook het gebruik van een toiletborstel? Dit vraagt namelijk extra kracht.
Met het bijhouden van het toilet bedoelen we lichte schoonmaakwerkzaamheden. Voor het toilet betekent dit dat iemand een doekje over de bril kan halen.

Ik heb een vraag: met wie kan ik contact zoeken?