Voor de gemeente Borne hebben we onderzoek gedaan naar de sociale basis. De sociale basis omvat alle formele en informele structuren, netwerken en voorzieningen die inwoners ondersteunen in hun dagelijks leven, zoals buurtnetwerken, vrijwilligersorganisaties, sportverenigingen en laagdrempelige initiatieven. Borne wil haar sociale basis versterken en wilde daarom eerst weten hoe die sociale basis nu is.

Bureau HHM onderzocht de sociale basis in Borne en hoe deze zich verhoudt tot die van vergelijkbare gemeenten in Twente. Met inzicht in de huidige de sociale basis kan de gemeente inspelen op verwachte ontwikkelingen en werken aan een toekomstbestendige sociale basis.

Gemeente Borne: “Dit onderzoek is voor ons zeer waardevol gebleken. Het brengt scherp in beeld waar de kracht van onze sociale basis ligt, maar ook waar de uitdagingen en aandachtspunten voor de komende jaren zitten. Bovendien heeft het onderzoek gezorgd voor verbinding tussen de gemeente en onze partners en daarmee voor een gezamenlijk draagvlak om de sociale basis verder te versterken. Momenteel vertalen we de resultaten naar zes pijlers voor toekomstig beleid. Na besluitvorming door de raad werken we deze uit in een contourennota en een plan van aanpak, waarbij we samen met partners in werkgroepen aan de slag gaan. Daarbij maken we onderscheid tussen korte- en langetermijnacties en kijken we samen met de regio welke opgaven we lokaal en regionaal kunnen oppakken.”

Onderzoeksaanpak
Voor het onderzoek is gekozen voor een integrale en stapsgewijze aanpak, waarbij zowel kwantitatieve als kwalitatieve methoden zijn ingezet. Deze ‘mixed-methods’-benadering zorgt voor een breed en diepgaand inzicht in de sociale basis, de ervaringen van inwoners en stakeholders, en de mogelijkheden voor versterking. In het onderzoek hebben betrokken organisaties, vrijwilligers, professionals en inwoners een prominente rol gehad in het ophalen en toetsen van inzichten. Zo ontstond een breed gedragen uitkomst van dit onderzoek.

Gemeenschappelijke sociale basis (informele kant)
Uit het onderzoek blijkt dat inwoners van Borne in grote mate zelf- en samenredzaam zijn. Er is een sterk ontwikkeld informeel netwerk. De sterke gemeenschapszin en het noaberschap zijn kenmerkend voor Borne; over het algemeen kennen inwoners elkaar, helpen elkaar en tonen veel vrijwillige inzet in buurten en verenigingen. Er is een breed palet aan vrijwilligersinitiatieven, buurtactiviteiten en informele steunstructuren. Deze initiatieven dragen bij aan participatie en onderlinge ondersteuning, versterken daarnaast eigen regie en eigenaarschap en de algehele kwaliteit van leven. De financiering van deze initiatieven komt deels uit lokale bronnen – acties, geld voor consumpties, sponsoren en donaties – wat het lokaal eigenaar­schap en de betrokkenheid vergroot. Hierdoor is de informele basis stevig verankerd in de lokale samenleving.

Institutionele sociale basis (formele kant)
Borne kent daarnaast een professionele infrastructuur van voorzieningen. Centraal hierin staat één loket waar inwoners terechtkunnen met vragen over welzijn, zorg, inkomen en participatie. Verder omvat de institutionele sociale basis in Borne onder meer een uitgebreid netwerk aan ontmoetings­plekken, een modern Kulturhus, een divers palet aan sportaccommodaties en een lokaal verankerde welzijnsorganisatie.

Financiering van de institutionele sociale basis gebeurt hoofdzakelijk via gemeentelijke subsidies, provinciale en landelijke bijdragen (zoals GALA-/ SPUK-middelen voor preventieprogramma’s) en cofinanciering. Hoewel hiermee een redelijk stabiele financiële basis is gecreëerd, staat de houdbaarheid onder druk door stijgende kosten in het sociaal domein, beperkte budgetgroei en het feit dat veel financieringsbronnen op incidentele middelen zijn gebaseerd.

Benchmark sociale basis Twentse gemeenten
Om de sociale basis in Borne beter te kunnen duiden, is deze niet alleen op zichzelf bekeken, maar ook geplaatst in perspectief van vergelijkbare gemeenten. Daarom is een benchmark uitgevoerd met zes Twentse gemeenten. Deze vergelijking helpt om sterke punten van Borne scherper zichtbaar te maken en tegelijkertijd inzicht te krijgen in ontwikkelkansen voor een toekomstbestendige sociale basis.

Borne onderscheidt zich positief op een aantal punten:

• Sterke gemeenschapszin en noaberschap: het informele netwerk is in verhouding tot referentiegemeenten opvallend krachtig en actief.
• Breed voorzieningenstelsel: Borne beschikt over laagdrempelige en herkenbare voorzieningen.
• Korte lijnen en pragmatische samenwerking tussen inwoners, vrijwilligers, professionals en gemeente.
• Veel vrijwillige inzet, gedragen door een betrokken gemeenschap.

Lessen uit de vergelijking
De benchmark wijst Borne op kansen, waaronder:

• Het (door)ontwikkelen van één centraal informatie- en toegangspunt.
• Een wijkgerichte aanpak voor ontmoetingsplekken.
• Structurele samenwerking en borging.
• Versterking van mantelzorgondersteuning en vrijwilligersaanwas.
• Meer ruimte voor responsiviteit en maatwerk.

Van inzicht naar versterking van de sociale basis
Dit onderzoek laat zien hoe inzicht in de sociale basis houvast biedt bij het versterken van samenredzaamheid, voorzieningen en samenwerking in een gemeente. De combinatie van een lokale analyse en een vergelijkende benchmark maakt zichtbaar waar een gemeente staat, wat goed werkt en waar gerichte ontwikkelkansen liggen.

Ook voor andere gemeenten die hun sociale basis willen verdiepen of toekomstbestendig willen versterken, kan een dergelijk onderzoek waardevol zijn. Bureau HHM denkt graag mee over een aanpak die aansluit bij de lokale context, ambities en vraagstukken. Geïnteresseerde gemeenten kunnen contact met ons opnemen voor een verkennend gesprek.