Stabiliteit en (beter) passende zorg: dat was het doel van de openstelling van de Wet langdurige zorg (Wlz) voor mensen met een psychische aandoening die intensieve geestelijke gezondheidszorg (ggz) nodig hebben. Vier jaar na de invoering heeft bureau HHM, in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), deze openstelling geëvalueerd.

Waarom deze evaluatie?
Bij de invoering van de Wlz in 2015 was de grondslag ‘psychische aandoening’ nog uitgesloten. De verwachting was dat herstel bij deze groep mogelijk bleef en dat een blijvende behoefte aan nabijheid van zorg bij deze doelgroep lastig is vast te stellen. Tegelijkertijd was er al jaren kritiek op deze keuze, vooral vanuit het perspectief van rechtsgelijkheid en passende zorg. In 2021 werd de Wlz daarom opengesteld voor mensen met een psychische aandoening en een langdurige, intensieve zorgvraag.

De evaluatie brengt in beeld in hoeverre de openstelling van de Wlz heeft opgeleverd wat vooraf werd beoogd, namelijk (beter) passende zorg en meer stabiliteit voor deze kwetsbare doelgroep. Daarbij is niet alleen gekeken naar cijfers, maar vooral naar ervaringen van betrokkenen: mensen met een psychische aandoening en hun naasten, zorgaanbieders, gemeenten, zorgkantoren, het CIZ en landelijke beleidsmakers.

Wat levert de Wlz-openstelling op?
De hoofdconclusie van de evaluatie is:

• Voor een groot deel van de mensen met een psychische aandoening sluit een Wlz-indicatie goed aan bij de behoefte aan stabiliteit, rust en continuïteit.
• Voor een kleine groep mensen in complexe zorgsituaties heeft de openstelling (nog) niet geleid tot beter passende zorg.

Voor veel mensen betekent de Wlz minder herindicaties, meer zekerheid over hun woon- en zorgsituatie en ruimte om – binnen hun mogelijkheden – aan herstel en kwaliteit van leven te werken. Dat wordt door cliënten, naasten en professionals als winst ervaren.

Tegelijkertijd laat de evaluatie zien dat passende zorg niet vanzelfsprekend is. Met name mensen met zeer complexe problematiek (bijvoorbeeld een combinatie van psychiatrische aandoeningen, verstandelijke beperking en verslaving) vallen nog te vaak tussen wal en schip, ook binnen de Wlz.

Aanknopingspunten voor de toekomst
De evaluatie bevat geen concrete aanbevelingen, maar wel duidelijke aanknopingspunten voor vervolgstappen. Denk aan:

• Afstemming tussen alle betrokken partijen voor het realiseren van integrale zorg en specifiek zorgaanbod voor mensen in complexe zorgsituaties;
• Blijvend aandacht voor herstelmogelijkheden binnen de Wlz;
• Gebruik van ruimte binnen de procedures zodat alle mensen waarvoor de Wlz is bedoeld toegang krijgen tot de Wlz, ook als alle informatie niet beschikbaar is
• Sturing op mogelijk strategisch gedrag van aanbieders en gemeenten.

De uitkomsten van deze evaluatie worden gebruikt binnen de bredere werkagenda ‘Een betekenisvol leven met een langdurige psychische aandoening’, waarin betrokken partijen samen werken aan toekomstbestendige, passende zorg.

Meer weten?
De volledige rapportage Evaluatie openstelling Wlz voor mensen met een psychische aandoening aangeboden aan de Tweede Kamer. Neem contact op met een van onze betrokken collega’s voor meer informatie over dit onderzoek of onze expertise op het gebied van langdurige zorg en ggz.